Projekt Twierdzy

Admin włącz .

projekt twierdzy banner

Początki planów nowoczesnej fortyfikacji Brześcia Litewskiego sięgają roku 1795. Po ostatecznym rozbiorze II Rzeczypospolitej granica imperium rosyjskiego przesunęła się znacznie na zachód. Pojawił się problem zabezpieczenia nowej liczącej ponad 1200 km długości granicy. W następnych latach opracowano kilka prac studyjnych i projektów omawiających wspomniane zagadnienie. Projekty kpt. inż. Karola I. Oppermana (1796 r i 1798 r), który proponował wybudować wzdłuż granicy linię 9 twierdz począwszy od Libawy na północy do Kamieńca Podolskiego na południu. W innym projekcie  gen. mjr inż. Dewolana (1797 r) szedł jeszcze dalej tj. oprócz głównnej linii twierdz zakładał także wybudowanie drugiej linii obrony cofniętej o 80-100 km, której zadaniem było wspomaganie głównej pozycji obrony. We wspomnianych pracach za każdym razem Brześć Litewski zajmował jedną z głównych pozycji w systemie obrony. Jednakże projekty te już w chwili powstawania nie miały szans na realizacje. Ówczesne imperium rosyjskie nie posiadało wystarczających środków finansowych oraz technicznych, aby sprostać takiemu gigantycznemu przedsięwzięciu.

W roku 1810 problem fortyfikacji zachodniej granicy ruszył z martwego punktu. Powodem zmiany stanowiska było realne niebezpieczeństwo konfliktu zbrojnego Rosji z napoleońską Francją. Minęło jednak kolejne 10 lat zanim podjęto ostateczną decyzję nakazującą ufortyfikowanie Brześcia Litewskiego. Wspomniana decyzja umożliwiła rozpoczęcie prac nad projektem przyszłej twierdzy. Projektów tych powstało kilka np. projekty gen. mjr inż. Jana Malletskiego (1823, 1827, 1829),  czy projekt już wtedy gen. mjr inż. Karola I. Oppermana (1829). Projekty Malletskiego (z pochodzenia Polaka), zakładały przekształcenie miasta leżącego na wyspie centralnej w główny ośrodek oporu otoczony koszarami obronnymi. Otaczające wyspę centralną przedmościa miały zostać natomiast umocnione i  przekształcone w dzieła fortowe. Projekt ten zyskał aprobatę cara i był później punktem wyjścia do do prac nad ostatecznym projektem. W efekcie końcowym zwyciężył jednak projekt gen. Oppermana m.in. ze względu na niższy koszt budowy umocnień.  Po naniesieniu koniecznych poprawek wynikłych z przeprowadzonych przez płk inż. I. Feldmana prac pomiarowych, ostateczny projekt Twierdzy Brzeskiej został sporządzony przez gen. Oppermana w 1830 roku. W październiku tegoż roku projekt ten został zatwierdzony przez cara Mikołaja I i skierowany do realizacji. W związku z tym powołano do życia Komitet Budowy Twierdzy Brześć Litewski raz Brzeską Komendę Inżynieryjną.

Wybuch powstania listopadowego w 1830 roku zahamował jednak planowane prace budowlane. Po stłumieniu powstania projekt twierdzy gen. Oppermana jeszcze raz przejrzano i naniesiono poprawki, jakie zgłosił osobiście car Mikołaj I. Dnia 18 czerwca 1833 roku rozpoczęto budowę twierdzy Brześć Litewski. Nadzór nad pracami powierzono szefowi Zachodniego Okręgu Inżynieryjnego gen. mjr.inż. Iwanowi I. Deninowi i gen. Iwanowi F. Paskiewiczowi. Trzy lata później, 13 czerwca 1836 roku w obecności feldmarszałka Iwana F. Paskiewicza wmurowano kamień węgielny twierdzy. Wraz z kamieniem wmurowano szkatułę z monetami oraz tablicę informacyjną. Po upływie kolejnych sześciu lat, 26 kwietnia 1842 roku uroczyście wciągnięto na maszt sztandar forteczny. Od tego momentu Brześć Litewski stał się jedną z 44 ówczesnych etatowych twierdz Imperium Rosyjskiego.

Archiwalne plany miasta i twierdzy Brześć Litewski

  • Literatura źródłowa:
  • Ekorozwój Gminy Terespol. Praca pod redakcją Prof. dr hab. inż. Stefana Kozłowskiego. Lublin 2002
  • Wap Anatol, Twierdza Brześć i Przedmoście Terespolskie w systemach obrony – podsumowanie badań historycznych. Fortyfikacja tom XI
  • Zdjęcia:
  • www.ibrest.ru | www.brest-fortress.by

baner laplander