Fort VII - Łobaczew

Admin włącz .

Fort VII Łobaczew

Fort VII zbudowany został obok wsi Łobaczew i wchodził w skład I pierścienia (wewnętrznego) fortów Twierdzy Brzeskiej rozlokowanych w odległości 2,5-5 km od centralnej części umocnienia. Ten pierścień obronny zbudowano w latach 1878-1885. Oprócz fortu VII, na terenie przedmościa terespolskiego zbudowano też Fort VI (Terespol), który  należął do tej samej grupy fortów zewnętrznych liczących w sumie 10 obiektów o numerach od I do X. Pozostałe forty znajdują się po wschodniej stronie Bugu. Na początku XX wieku w toku dalszej rozbudowy twierdzy o kolejny pierścień fortów zewnętrznych, fort VI oraz VII znalazły się na zapleczu głównej linii obrony i pełniły funkcję pomocniczą w ramach tzw. pozycji wsparcia.

Projekt fortu

Pierwotny kształt fortu wg. projektu umocnienia nr 2 Projekt fasady ceglanych koszar szyjowych w starym forcie Projekt ceglanych koszar szyjowych przed przebudową fortu

Fort VII zbudowany był według zmodyfikowanego w 1879 roku typowego projektu "umocnienia nr 2". Projekt pochodził z opracowanego w 1874 roku w Głównym Zarządzie Inżynierii atlasu gotowych planów standardowych fortów, z którego skorzystano przy rozbudowie Twierdzy Brzeskiej.

Typowy fort - umocnienie nr 2 wz. 1879Pierwotnie dzieło pod względem konstrukcyjnym miało charakter typowego rosyjskiego fortu artyleryjskiego o charakterze ziemno-ceglanym. Po gruntownej przebudowie w latach 1912-1913, pod nadzorem kpt. D.M. Karbyszewa, fort został wzmocniony żelbetonem o grubości dochodzącej do 2,5-3 m i przystosowany do wymagań, jakie stawiała ówczesna artyleria. Funkcja samego fortu zasadniczo zmieniła się w przeciwszturmową.

Opis

Fort VII Łobaczew (źródło: www.ibrest.ru)Fort zbudowany jest na planie pięcioboku i rozplanowany symetrycznie wobec osi wyznaczonej przez poternę główną biegnącą od koszar szyjowych do rawelinu. Fort był pierwotnie dwuwałowy tj. z wałem niskim dla strzelców oraz wysokim dla artylerii. Po modernizacji fort otrzymał jeden wał główny z działobitniami dla lekkich armat przeciwszturmowych oraz z betonowymi ławami strzeleckimi dla piechoty. Fort posiadał dwa schrony pogotowia umieszczone w wale. Wszystkie obiekty forteczne tj. koszary, schrony oraz kaponiery skomunikowane były między sobą ukrytymi korytarzami oraz poterną. Fort nie posiadał kaponiery szyjowej. W części szyjowej na skrzydłach fortu umieszczone były natomiast tradytory do obrony fortu od strony zapola. Fosa wodna otaczająca fort broniona była przez kaponierę czołową (osłoniętą rozbudowanym trójkątnym rawelinem) oraz dwie kaponiery barkowe. Koszary szyjowe były jednokondygnacyjne i składały się  z  jednotraktowego ciągu kilkunastu prostokątnych pomieszczeń z oknami. Pomieszczenia koszar ułożone były w amfiladzie. Wejścia do obiektu (koszary i poterna) osłonięte były przez przelotnie. Na przedpolu fortu przewidywane było pole minowe i zapora z drutu kolczastego. Załoga fortu liczyła prawdopodobnie około 250 żołnierzy (1-2 kompanie piechoty, pododdział saperów, artylerzyści). Na uzbrojeniu fortu znajdowały się ciężkie karabiny maszynowe (w kaponierach i na wałach ), indywidualna broń strzelecka załogi, działa przeciwszturmowe i haubice polowe.

Stan obecny

Fort VII - widok z satelity - WikimapiaUmocnienia betonowe fortu zachowane są w stosunkowo dobrym stanie. Umocnienia ziemne (wały, nasypy) praktycznie zniknęły w wyniku wieloletniej eksploatacji kruszywa na potrzeby okolicznych budów. Część lewa koszar szyjowych została zniszczona (wysadzona). W wyniku usunięcia nasypów ziemnych można zobaczyć konstrukcję betonową wszystkich obiektów. W koszarach szyjowych widać konstrukcję stropu z metrową piaskową "poduszką" rozdzielającą warstwy stropu, jak również pozostaści starych ceglanych koszar, które później wzmocniono żelbetonem. Prawa część dziedzińca fortu w części szyjowej przez lata wykorzystywana była przez wojsko, jako strzelnica. Pomieszczenia koszar są obecnie mało udolnie zaadoptowane na magazyny i hale do produkcji pieczarek. W obiektach do niedawna można było zobaczyć m.in. drzwi pancerne. Niestety większość stalowych elementów nie przetrwała konfrontacji z rzeczywistością. Obszar lewej część fortu m.in. wokół kaponiera barkowej jest często zalewana w czasie "mokrego sezonu" i przez to bywa trudno dostępny. Na zewnątrz fortu, przy drodze dojazdowej zachowały oryginalne carskie budynki mieszkalne, które do dzisiaj służą mieszkańcom. Fort Łobaczew został wpisany do rejestru zabytków - Karta Ewidencji Zabytków Architektury i Budownictwa – numer identyfikacyjny A-205. Wojewódzki Oddział Ochrony Zabytków w Lublinie. Delegatura w Białej Podlaskiej.

Fort VII (źródło: GOK Koroszczyn) Fort VII - Kaponiera czołowa (źródło: GOK Koroszczyn) Fort VII Łobaczew (źródło: www.ibrest.ru)

  • Literatura źródłowa:
  • Fortyfikacja tom IV. Fortyfikacja rosyjska na ziemiach polskich. Materiał z konferencji naukowej. TPF 1996
  • Fortyfikacja tom XI. Fortyfikacje rosyjskie, Twierdze Dęblin i Brześć, fortyfikacje Lubelszczyzny. TPF 2000
  • EБЕЛОРУССКИЕ ЗЕМЛИ В СИСТЕМЕ ФОРТИФИКАЦИОННОГО СТРОИТЕЛЬСТВА РОССИЙСКОЙ ИМПЕРИИ(1772-1941)С.А.ПИВОВАРЧИК
  • Twierdza Brzeska. W.Bieszanow. Bellona 2012
  • Zdjęcia i mapy:
  • | rufort.info | www.fortification.ru | GOK Koroszczyn | ibrest.ru | www.mapywig.org |

baner laplander